Zeytin Ağacının Tarihi

Soğuk Sıkım Zeytinyağı

Zeytin ağacı, 40.000 yıl öncesine dayanan efsanelere konu olmuş kutsal bir ağaçtır. Zeytin ağacı Dünya üzerinde yetişen ve yetişmekte olan bütün ağaçların ilki olduğu söylenir. Zeytin ağacı bizden önce de vardı bizden sonra da olacaktır. Zeytin tarihine ilişkin en eski bulgulardan biri Ege Denizi’ndeki Santorini Adası’nda yapılan arkeolojik çalışmalara dayanır. Bu durumda Zeytin yetiştirmenin tarihi ilk insanlara dayanmaktadır. Zeytin, kutsal kitaplarda ve birçok efsanede yazılmıştır.

Zeytin ağacı küçük bir ağaçtır. Bilimsel adı Olea europaea'dır. Uzun zaman önce, Doğu Akdeniz'in kıyı bölgelerinden, Suriye'den ve Hazar Denizi'nin güney ucundaki Küçük ve Asya'nın kuzey kesimleri bölgelerinden geldi. Çok uzun zamandır zeytin çiftçiliği yapıyor. Ağaçları Akdeniz'in batı kısmına yayılır. Zeytin ağaçları, içinde çok miktarda tebeşir bulunan toprakları sever. Kıyı iklimlerinde en iyi kireçtaşı yamaçlarında ve uçurumlarda yetişirler.

Zeytin ağaçlarının Türkiye’de tüm bölgeyi kapsayan yetişme alanı vardır. Ağırlıklı olarak Marmara ve ege bölgesinde bulunmaktadır. İzmir’in kuzeybatısında Çeşme yarımadasındaki Urla’da Klazomenai kentinde yapılan arkeolojik çalışmalarda 2500 yıllık tarih gün ışığına çıkarılmıştır ve MÖ. 3000 yılında yapılan ve yağ üretiminde kullanılan ilk toprak kazan bulunmuştur. Zeytin,tarih boyunca zeytin ağacına verilen değeri anlamak için, insanoğlunun ona umut, barış, zafer gibi anlamlar yüklediğini, hatta kimi toplumlarda ağacın ve meyvesinin kutsal sayıldığını bilmek yeterlidir. Yaşadığımız modern çağda altın sıvı Zeytinyağı yeni bir statü kazanmıştır. Sağlık, lezzet ve saflık…

Yabani Zeytin, dikenli dallarla boyları 8-15 m arasında değişen küçük bir ağaç veya çalılıktır. Yaprakları 4–10 cm uzunluğunda ve 1–3 cm genişliğindedir. Yapraklar yukarıda koyu grimsi yeşil bir renge sahiptir ve altında beyazımsı pullarla soluktur. Meyve, 1-2 cm uzunluğunda küçük bir drupe, meyve bitkilerinde meyve bahçesine göre daha ince etli ve yabani bitkilerde daha küçüktür

Zeytin ağacı için, yetiştirilmeye elverişli coğrafya; yazları sıcak, kışları ılıman geçen iklimlerdir.Zeytin, suyu sever, ama susuzluğa da dirençlidir. Aynı ölçüde verimli olamasa bile, zeytin ağacı, kendisini, bölgenin iklim yapısına uydurmayı başarır.

Zeytin ağacının en büyük düşmanı, soğuktur ve -12°C’de kurur. Zeytin ağacına, fakir toprakların zengin ağacı denir. Sulanınca, verimi artar. Su yetersiz olunca da, ufak-buruşuk tane verir. Yalnız düzenli sulanıp sonra su kesildiği takdir de de, Zeytin ağacının suya alışacağı için direk susuzluk etkisi göstermektedir. 
Zeytin ağacı, yayla ve tepelerde iyi gelişir ve bol ürün verir. Böyle yerlerde, yağ oranı da yüksek olur. Sofralık Zeytin çeşitleri için düzlük yerler, daha uygundur.

Zeytin, meyvesinin etli kısmından ve çekirdeğinden elde edilen, altın sarısı yağı olan, çok değerli bir ağaçtır. Şartlar uygun yetiştirilirse, 5-6 yıl içinde, meyve verecek duruma gelir. Zeytin ağacının verimli hale gelmesi, 20 yılı bulur ve giderek de verimi artar. Zeytin tarihinde ağacının 35-150 yıl arası, ağacın olgunluk ve tam verim dönemidir.

Zeytin ağacı, bir yıl bol ürün verirken, arkasından gelen yılda adeta dinlenir ve verimi azalır. Sonuçta, bir yıl çok, bir yıl az ürün verir. Buna Periyodisite denir. Bu durum, halk arasında var yılı ve yok yılı olarak adlandırılır.

Zeytin ağacının gövdesi, birbirinden bağımsız, farklı kısımlardan oluşmaktadır. Böylece, gövdenin şekli, her bir ana dalın gelişmesine, değişmektedir.Zeytin ağacının gövdesinin, toprak altında kalan kısmına; turp, bunun etrafındaki şişkinliklere; yumru denilir.Zeytin ağacının herhangi bir kısmı, kök yapma özelliğine sahiptir.Zeytin ağacının, ana kökü, sürekli yeni kökler vererek, gövde ve dalları besler.

Zeytin ağacı çok dayanaklı ve çok kolay çoğalmaktadır. Yaşlansa gövdesi kesilse çökse dahi köklerinden fışkıran sürgünlerle canlanır. Çok sağlam odun çıkartır. Erozyona karşı mücadele de, en uygun ağaçtır. Orman yangınlarına dayanıklıdır. Yanan ağaçlar kısa sürede tekrar sürgün verecektir.

Yetişkin bir zeytin ağacının boyu ortalama 9-10 metreyi bulur. Sık dallı yayvan tepelidir. Genç zeytin ağaçları, geniş, kıvrımlı, yumrulu, yuvarlak tek gövdelidirler. Ağacın tacı (tepesi), yaklaşık olarak, artan boy kadar her sene genişler ve tacının 2-3 misli genişlikte, bir alana yayılabilir. Verimli topraklarda, taç açık ve asimetrik, verimsiz topraklarda ise daha yoğun ve yuvarlaktır. Sürgünleri, gri renkli, dikensiz ve hemen hemen üç köşelidir.

Zeytin ağacı, yüksek bir morfogenetik(genetik yapısı) güce sahiptir. Bu nedenle, yeniden şekil vermek için yapılan budamaya, gençleştirmeye, çok iyi cevap verir.Zeytin ağacı, sadece meyvesi ile değil; dalı, zeytinyağı, kökü ve yaprağı ile de, üreticisine katkıda bulunmaktadır.

Zeytin ağacı, yaz-kış yapraklıdır. Hastalığa uğramazlarsa yapraklar, ortalama 2-3 yıl yaşarlar. Dökülenin yerine yenilenen yapraklar, dayanıklıdır. Bundan dolayı,zeytin ağaçları, sanki yapraklarını, hiç dökmezmiş gibi daima yeşil görünür. Yaprakların, bir kısmı çıkarken, bir kısmı döküldüğünden bu durumun farkına varılmaz.
Yapraklar, Zeytin ağacının sağlık göstergesidir. Kurumaları, sararmaları, düşmeleri; ağacın iyi bakılmadığının, yeterli suzeytin-tarihi-nedir-nerelere-dayanir-mitolojisi-nedir-2 almadığının, toprağın gübreye ihtiyacı olduğunun göstergesidir. Zeytin yaprakları, ışık, yüksek veya düşük sıcaklık gibi, extrem çevre şartlarına karşı hassastırlar. Gelişmesinde ve fotosentez eğiliminde, belirgin bir azalma görülür.

Zeytin tarihi, ağacının yalnızca meyvesi ve ondan elde edilen yağı değil; yaprağı da, insan sağlığı yönünden önemlidir. Bugüne kadar zeytin yaprağında, 100’e yakın madde elde edilmiştir. Yaprakta bulunan bu maddeler, zeytin çeşidine uygulanan kültürel tedbirlere, yetiştiği bölgeye ve hasad zamanına göre farklılıklar gösterir. 

Yeni yapılan araştırmalarla olağanüstü özellikleri ve kansere karşı etkinliği ortaya çıkan “Zeytin yaprağı” ve içindeki “oleuropein” maddesi.

Soğuk Sıkım Zeytin Yağı.

Zeytinin ve Zeytinyağının TarihçesiRead more +01 Ekim 2018 By Emektar in Zeytin

Zeytinin Tarihçesi

Zeytin Budama TeknikleriRead more +01 Ekim 2018 By Emektar in Zeytin

Zeytin Budama

Zeytin HasadıRead more +01 Ekim 2018 By Emektar in Zeytin

Zeytin Hasadı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

TOP